Hexarelin: wat zegt het onderzoek echt?

Wat is Hexarelin?

Hexarelin (ook bekend als examorelin) is een synthetisch hexapeptide: een korte keten van zes aminozuren. Het werd in 1994 beschreven door de Italiaanse onderzoeksgroep van Romano Deghenghi, dezelfde groep die eerder GHRP-6 ontwikkelde. Hexarelin behoort tot diezelfde klasse van synthetische groeihormoon-secretagogen, maar werd specifiek gezocht als een variant met een sterkere en langduriger groeihormoonafgifte dan zijn voorganger^[1].

Net als GHRP-6 grijpt Hexarelin aan op de ghrelinereceptor (GHS-R1a). Het peptide is nooit als geneesmiddel geregistreerd. In de jaren negentig en begin jaren tweeduizend liep er klinisch-farmaceutisch ontwikkelingswerk richting toepassingen als groeihormoontekort, ondervoeding en spierverlies bij ouderen, maar dat traject is daarna niet voortgezet en nergens tot een goedgekeurd middel gekomen. Wat online circuleert, wordt verkocht onder het etiket "research chemical" — een juridische formulering die de verkoper afdekt, geen keurmerk voor kwaliteit of veiligheid.

Dit dossier bespreekt twee onderzoekslijnen die vaak met elkaar verward worden: de oorspronkelijke, decennia oude lijn naar groeihormoonafgifte bij mensen, en een latere, grotendeels preklinische lijn naar een celbeschermend effect op hartweefsel dat los lijkt te staan van groeihormoon zelf.

Hoe zou het werken?

Als agonist van de ghrelinereceptor stimuleert Hexarelin de hypofysevoorkwab tot het afgeven van groeihormoon, op dezelfde manier als het lichaamseigen hormoon ghreline dat doet. In dierstudies bleek Hexarelin minstens even effectief als GHRP-6, met een langduriger groeihormoonafgifte^[1]. Bij mensen riep Hexarelin in een vergelijkende studie een groeihormoonrespons op die ongeveer twee keer zo groot was als die van een gelijke hoeveelheid GHRH, het natuurlijke groeihormoon-releasing hormoon^[2].

Hexarelin is, net als GHRP-6 en in tegenstelling tot nieuwere, selectievere secretagogen zoals ipamorelin, niet selectief: naast groeihormoon stijgen ook cortisol, ACTH en prolactine, en stimuleert het peptide via de ghrelinereceptor de eetlust^[1].

Los van die hormonale route beschrijft een tweede onderzoekslijn een celbeschermend mechanisme via de scavengerreceptor CD36, die op hartweefsel voorkomt maar niet op de hypofyse. Dat mechanisme is vrijwel volledig gebaseerd op dierstudies en celkweken, en staat los van de groeihormoonafgifte — het is het uitgangspunt van het cardiale onderzoek dat verderop in dit dossier wordt besproken.

Wat zegt het onderzoek?

De vraag of Hexarelin snel leidt tot desensitisatie — een verminderde respons bij herhaald gebruik — heeft geen simpel ja-of-nee-antwoord; het antwoord hangt sterk af van het doseerschema. In een studie waarin 12 gezonde oudere deelnemers 16 weken lang twee keer per dag een onderhuidse dosis kregen, nam de groeihormoonrespons geleidelijk af. Die afname was gedeeltelijk en herstelde zich na het stoppen; IGF-1, lichaamssamenstelling en botdichtheid veranderden in die studie niet meetbaar^[3]. Een andere studie, waarin oudere deelnemers het peptide gedurende 15 dagen oraal of intranasaal kregen — dus onderbroken in plaats van continu — vond juist geen desensitisatie van de groeihormoonrespons^[4]. Beide bevindingen zijn met elkaar te verenigen: continu, dagelijks gebruik over langere tijd dempt de respons geleidelijk, terwijl kortdurend en onderbroken gebruik dat in de beschikbare studies niet lijkt te doen. Een gecontroleerde, langjarige werkzaamheidsstudie bij een klinische uitkomst zoals spierkracht of lichaamssamenstelling is nooit gepubliceerd, en verder ontwikkelingswerk richting een geneesmiddel is na deze studies niet voortgezet.

Los van die groeihormoon-lijn is er een tweede onderzoekstraject naar een celbeschermend effect op hartweefsel, dat zich grotendeels in diermodellen afspeelt. Bij hypofysectomeerde ratten — dieren zonder eigen groeihormoonproductie — beperkte zeven dagen Hexarelin de schade door een kunstmatig opgewekt hartinfarct even goed als toediening van groeihormoon zelf, wat erop wijst dat het effect niet via de groeihormoon-as loopt^[5]. Vervolgonderzoek liet zien dat dit effect grotendeels verdwijnt bij muizen zonder de CD36-receptor, wat de receptor identificeert als het belangrijkste aangrijpingspunt op hartweefsel^[6].

Bij mensen is dit celbeschermende spoor slechts in kleine, acute studies getest, niet als langdurige behandeling. Eenmalige toediening van Hexarelin verhoogde de ejectiefractie (een maat voor pompfunctie) bij gezonde proefpersonen, bij patiënten met groeihormoontekort en bij patiënten met een ischemische cardiomyopathie (hartschade door zuurstoftekort), maar niet bij patiënten met een dilaterende cardiomyopathie — ondanks een vergelijkbare groeihormoonstijging in alle groepen^[7]. Dat patroon ondersteunt opnieuw een groeihormoon-onafhankelijk mechanisme, maar het is een eenmalige meting bij kleine groepen, geen gerandomiseerde behandelstudie, en er is geen vervolgonderzoek gepubliceerd dat dit heeft uitgebouwd tot een klinische toepassing.

Waarvoor wordt het onderzocht? Onderstaande lijst geeft de daadwerkelijke onderzoekslijnen weer — niet de claims uit webshops, die vooral over spieropbouw en herstel gaan zonder dat daar een gepubliceerde humane werkzaamheidsstudie tegenover staat.

• Groeihormoonafgifte en hypofysefunctie — fysiologisch onderzoek bij gezonde volwassenen en ouderen naar de sterkte en het verloop van de groeihormoonrespons, inclusief de vraag naar desensitisatie bij herhaald gebruik^[2][3][4].
• Hartweefselbescherming — preklinisch onderzoek bij hypofysectomeerde ratten en CD36-knock-outmuizen naar een groeihormoon-onafhankelijk, celbeschermend effect bij een kunstmatig opgewekt hartinfarct^[5][6].
• Acute hartfunctie bij mensen — eenmalige toediening bij kleine groepen patiënten met ischemische of dilaterende cardiomyopathie, gericht op de pompfunctie van het hart, niet op een langdurige behandeling^[7].

Regelgeving in Nederland en België

Hexarelin is nergens ter wereld goedgekeurd als geneesmiddel voor mensen. Het klinisch-farmaceutische ontwikkelingswerk uit de jaren negentig en begin jaren tweeduizend is niet doorgezet, en er loopt momenteel geen bekend traject dat Hexarelin richting registratie brengt.

In Nederland komt Hexarelin niet voor in de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG: er bestaat geen handelsvergunning en het middel mag hier niet als geneesmiddel worden verhandeld of afgeleverd^[8]. Voor België geldt hetzelfde: geen vergunning van het FAGG^[9]. De juridische status van dit soort peptiden in Nederland en België is daarmee vergelijkbaar met die van GHRP-6 en ipamorelin — allebei eveneens groeihormoon-secretagogen zonder registratie.

Voor sporters is de situatie eenduidig. Hexarelin (examorelin) valt onder categorie S2 van de WADA-dopinglijst, peptidehormonen, groeifactoren, verwante stoffen en mimetica, en wordt daar expliciet genoemd als groeihormoon-vrijzettend peptide. S2-stoffen zijn te allen tijde verboden, zowel binnen als buiten wedstrijdverband^[10].

Veiligheid en onbekenden

Er bestaat geen studie die de veiligheid van Hexarelin bij langdurig gebruik bij mensen systematisch heeft onderzocht. De beschikbare humane studies zijn kortdurende fysiologische proeven of onderzoekscohorten van enkele weken tot maanden, bij kleine groepen, opgezet om hormoonspiegels te meten, niet om zeldzame of langetermijnbijwerkingen op te sporen^[2][3][4]. De acute hartstudies betreffen een eenmalige toediening, geen herhaald gebruik^[7].

Uit de fysiologische literatuur is bekend dat Hexarelin, net als GHRP-6, gepaard gaat met bijkomende stijgingen van cortisol, ACTH en prolactine en met een toename van eetlust via de ghrelinereceptor^[1][2]. Wat herhaald gebruik daarvan op lange termijn betekent, is niet onderzocht.

Daarbovenop komt het risico van het product zelf. Hexarelin wordt via de ongereguleerde markt verkocht, zonder toezicht op identiteit, zuiverheid, steriliteit of etikettering. Bij dit soort peptiden worden geregeld verschillen gevonden tussen wat op het etiket staat en wat er daadwerkelijk in het flesje zit. Wie het via dat circuit betrekt, weet dus niet alleen niet zeker wat de stof bij het lichaam doet, maar ook niet zeker welke stof het precies is.