Methodologie
Hoe bepalen we de Evidence Score?
De Evidence Score vat in één getal samen hoe sterk het wetenschappelijk bewijs voor een stof of interventie is — niet hoe populair, veelbelovend of veilig die is.
De vijf niveaus
Score 1 — Zeer beperkt
Vrijwel uitsluitend in-vitro-onderzoek of enkele dierstudies. Er is een biologisch idee, maar geen enkele serieuze aanwijzing dat het bij mensen werkt.
Score 2 — Beperkt
Consistenter preklinisch werk over meerdere modellen, maar humane data ontbreken of zijn anekdotisch. Alles wat over effecten bij mensen wordt beweerd, is extrapolatie. BPC-157 scoort bijvoorbeeld 2/5: veel dierstudies, vrijwel geen gepubliceerde humane data.
Score 3 — Gemengd
Er zijn humane studies, maar ze zijn klein, methodologisch beperkt of spreken elkaar tegen. Het bewijs wijst ergens naartoe, maar kan nog alle kanten op.
Score 4 — Sterk
Meerdere gerandomiseerde humane studies met consistente uitkomsten, eventueel zonder dat er al goedkeuring als geneesmiddel of officiële richtlijn is.
Score 5 — Zeer sterk
Grote gerandomiseerde studies en/of meta-analyses die in dezelfde richting wijzen. Het effect is stevig aangetoond bij mensen.
Hoe we beoordelen
Bewijshiërarchie. Niet elke studie telt even zwaar. Grote gerandomiseerde studies en meta-analyses wegen zwaarder dan kleine humane studies, die weer zwaarder wegen dan observationeel onderzoek en preklinisch werk. Deze hiërarchie staat uitgewerkt in ons bronnenbeleid.
Studieomvang en -kwaliteit. Een studie met twintig deelnemers zonder controlegroep zegt iets anders dan een dubbelblinde studie met duizend deelnemers. We kijken naar aantallen, opzet, blindering en of de uitkomstmaten vooraf zijn vastgelegd.
Onafhankelijke replicatie. Resultaten die door verschillende onderzoeksgroepen zijn bevestigd, wegen zwaarder dan resultaten uit één bron. Veel dierstudies die vrijwel allemaal uit hetzelfde lab komen, tellen niet als onafhankelijke bewijslijnen — hoe talrijk ze ook zijn.
Peer review. We baseren scores op onderzoek dat in peer-reviewed tijdschriften is gepubliceerd. Preprints en congresabstracts kunnen context geven, maar dragen een score niet.
Wat de Evidence Score niet is
De score is geen veiligheidsoordeel, geen aanbeveling en geen medisch advies. Een hoge score betekent niet dat iets legaal of verstandig is; een lage score betekent niet dat iets niet werkt — alleen dat het bewijs er (nog) niet is.
De score zegt ook niets over bijwerkingen, interacties of de juridische status van een stof. Die aspecten behandelen we apart in de dossiers, en voor persoonlijke afwegingen hoort een arts aan tafel — zie onze disclaimer.
Herziening en beperkingen
Wetenschap staat niet stil, en scores dus ook niet. Verschijnt er een grote humane studie over een stof die nu 2/5 scoort, dan herzien we die score — omhoog of omlaag, afhankelijk van de uitkomst. Bij elke herziening vermelden we een bijgewerkte datum, volgens ons correctiebeleid.
Tot slot een eerlijke beperking: elke poging om een complexe bewijslast in één getal te vangen, verliest nuance. De score is een startpunt om snel in te schatten waar een stof staat — niet een vervanging van het volledige dossier. Lees bij twijfel altijd de onderbouwing in het artikel zelf.