Wat is GLP-1?
GLP-1 staat voor glucagon-like peptide-1: een klein eiwithormoon dat wordt aangemaakt door gespecialiseerde cellen in de wand van de darm, de zogeheten L-cellen. Zodra je eet, komt GLP-1 vrij in het bloed. Het hoort bij de incretines: darmhormonen die de alvleesklier alvast voorbereiden op de suikers en vetten die eraan komen [1].
Het natuurlijke hormoon is opvallend kortlevend. Enzymen in het bloed, vooral DPP-4, breken het binnen enkele minuten af. Die korte werkingsduur is precies de reden dat het lichaamseigen hormoon zelf nooit als medicijn bruikbaar was — en dat farmaceutische bedrijven op zoek gingen naar stabielere varianten [1][2].
Wat doet GLP-1 in je lichaam?
GLP-1 werkt op meerdere organen tegelijk. De bekendste effecten zijn beschreven in decennia aan fysiologisch onderzoek [1][2]:
- Insuline: het stimuleert de alvleesklier om insuline af te geven, maar alleen wanneer de bloedsuiker verhoogd is. Dat glucose-afhankelijke mechanisme verklaart waarom het hormoon zelf zelden een te lage bloedsuiker veroorzaakt.
- Glucagon: het remt de afgifte van glucagon, het hormoon dat de lever aanzet tot het vrijmaken van extra glucose.
- Maaglediging: het vertraagt het tempo waarmee voedsel de maag verlaat, waardoor suikers geleidelijker in het bloed komen en een maaltijd langer “vult”.
- Verzadiging: via receptoren in de hersenen dempt het hongergevoel en de drang om te eten.
Hoe werken GLP-1-agonisten zoals semaglutide?
Een GLP-1-receptoragonist is een in het laboratorium ontworpen molecuul dat op dezelfde receptor aangrijpt als het natuurlijke hormoon, maar chemisch zo is aangepast dat het niet binnen minuten wordt afgebroken. Semaglutide, de werkzame stof in onder meer Ozempic en Wegovy, blijft daardoor veel langer werkzaam dan het lichaamseigen hormoon [3].
Het effect is in essentie een versterkte, aanhoudende versie van wat het lichaamseigen hormoon kortstondig doet: meer verzadiging, minder honger, tragere maaglediging en een gunstiger bloedsuikerregulatie. Semaglutide heeft in de EU een handelsvergunning voor diabetes type 2 en voor gewichtsbeheersing bij obesitas of overgewicht met gezondheidsrisico’s — en is uitsluitend beschikbaar op recept, via de arts en binnen medische begeleiding [3].
Tirzepatide: twee darmhormonen tegelijk
Tirzepatide, bekend onder de merknaam Mounjaro, gaat een stap verder. Het activeert niet alleen de GLP-1-receptor, maar ook de receptor van GIP, een tweede incretinehormoon. Het is daarmee formeel geen zuivere GLP-1-agonist, al wordt het in de praktijk vaak in één adem genoemd [4].
In de SURMOUNT-1-studie, een gerandomiseerd onderzoek bij ruim 2.500 volwassenen met obesitas of overgewicht, verloren deelnemers bij de hoogst onderzochte sterkte na 72 weken gemiddeld ruim twintig procent lichaamsgewicht; maag-darmklachten waren de meest gemelde bijwerkingen [5]. Ook tirzepatide is in de EU goedgekeurd en valt onder dezelfde voorwaarde: alleen op recept, met medische opvolging [4].
En retatrutide? Goedgekeurd versus experimenteel
Retatrutide richt zich op drie receptoren tegelijk — GLP-1, GIP en glucagon — en haalde de krantenkoppen met een fase 2-studie waarin deelnemers na 48 weken gemiddeld tot ongeveer een kwart van hun lichaamsgewicht verloren [6]. In 2026 bracht de fabrikant daarnaast topline-resultaten uit een eerste grote fase 3-studie naar buiten, vooralsnog via een persbericht en niet als door vakgenoten beoordeelde publicatie [7]. Dat klinkt indrukwekkend, maar de status is fundamenteel anders: retatrutide zit nog in klinisch onderzoek en heeft nergens ter wereld een handelsvergunning.
Dat verschil is geen formaliteit. Een goedgekeurd geneesmiddel is door toezichthouders als EMA en FDA beoordeeld op werkzaamheid, veiligheid en productiekwaliteit, en wordt voorgeschreven en opgevolgd door een arts. Een experimenteel middel heeft die beoordeling niet doorlopen: langetermijnveiligheid, de juiste toepassing en zeldzamere bijwerkingen zijn nog open vragen. Producten die buiten studies om worden aangeboden, vallen bovendien buiten elke kwaliteitscontrole. Wie meer wil weten over de stand van het onderzoek: zie ons dossier over retatrutide.
Kort samengevat
GLP-1 is een lichaamseigen darmhormoon dat insulineafgifte, verzadiging en maaglediging reguleert. Geneesmiddelen zoals semaglutide en tirzepatide bootsen dat hormoon in stabielere vorm na en zijn na uitgebreide beoordeling goedgekeurd voor specifieke medische indicaties — te gebruiken via de arts, binnen medische begeleiding. Middelen als retatrutide worden nog onderzocht: de eerste resultaten zijn opvallend, maar zolang de beoordeling niet is afgerond, blijft het een experimentele stof met onbeantwoorde vragen. Dit artikel is informatief bedoeld en geen behandeladvies; bespreek vragen over gewicht of bloedsuiker met een arts.