Twee middelen uit dezelfde familie
Tirzepatide en retatrutide zijn allebei ontwikkeld door farmaceut Eli Lilly en horen tot dezelfde klasse: middelen die de werking van darmhormonen (incretines) nabootsen. Beide worden onderzocht — of zijn al goedgekeurd — voor de behandeling van diabetes type 2 en obesitas.
Het verschil zit in het aantal receptoren dat ze activeren. Tirzepatide is een duale agonist: het activeert de receptoren voor GIP en GLP-1, twee hormonen die het lichaam na een maaltijd aanmaakt. Retatrutide activeert daarnaast ook de glucagonreceptor en wordt daarom een triple agonist genoemd.
Hoe verschillen de mechanismen?
Beide middelen bootsen hormonen na die de darmen na het eten afgeven. Die hormonen geven het brein een verzadigingssignaal, vertragen de maaglediging en stimuleren de afgifte van insuline. Het resultaat: minder honger, minder inname en een betere bloedsuikerregulatie. Per receptor ziet dat er zo uit:
- GLP-1: remt de eetlust, vertraagt de maaglediging en stimuleert de insulineafgifte na de maaltijd.
- GIP: werkt aanvullend op GLP-1; onderzoek suggereert dat het de insulinegevoeligheid en de vetstofwisseling beïnvloedt.
- Glucagon (alleen retatrutide): wordt verondersteld het energieverbruik te verhogen en de vetafbraak in de lever te stimuleren.
Tirzepatide combineert de eerste twee. Retatrutide voegt daar de glucagonreceptor aan toe. De hypothese is dat retatrutide daardoor niet alleen de inname remt, maar ook het verbruik verhoogt. Of dat derde mechanisme in de praktijk een wezenlijk en veilig verschil maakt, moet het lopende fase 3-onderzoek definitief uitwijzen.
Wat laten de studies zien?
Tirzepatide is veruit het verst onderzocht. In de fase 3-studie SURMOUNT-1 kregen 2.539 volwassenen met obesitas (zonder diabetes) 72 weken lang tirzepatide of placebo. Bij de hoogst onderzochte sterkte was het gemiddelde gewichtsverlies 20,9 procent, tegenover ruim 3 procent met placebo [1]. Op die resultaten — en op vervolgstudies uit hetzelfde SURMOUNT-programma — is de goedkeuring voor gewichtsbeheersing gebaseerd.
Retatrutide liet in een fase 2-studie met 338 deelnemers na 48 weken een gemiddeld gewichtsverlies tot 24,2 procent zien bij de hoogst onderzochte sterkte, tegenover 2,1 procent met placebo [2]. Opvallend was dat de gewichtscurve na 48 weken nog niet was afgevlakt, wat suggereert dat het maximale effect binnen de studieduur nog niet was bereikt.
In 2026 maakte Eli Lilly topline-resultaten bekend uit TRIUMPH-1, de eerste grote fase 3-studie: bij 2.339 deelnemers met obesitas of overgewicht kwam het gemiddelde gewichtsverlies na 80 weken uit op 28,3 procent bij de hoogst onderzochte sterkte, tegenover ruim 2 procent met placebo [3]. Kanttekening: deze cijfers komen uit een persbericht van de fabrikant. De volledige, door vakgenoten beoordeelde publicatie en de beoordeling door toezichthouders moeten nog volgen.
Waarom je die percentages niet zomaar naast elkaar mag leggen
De verleiding is groot om te concluderen dat retatrutide “sterker” is. Maar de studies verschillen in opzet, looptijd en deelnemerspopulatie, en er is geen head-to-head-studie die beide middelen rechtstreeks vergelijkt. Cijfers uit verschillende trials naast elkaar leggen geeft hooguit een indicatie, geen bewijs.
Daar komt bij dat tirzepatide over veel meer veiligheidsdata beschikt: tienduizenden deelnemers in afgeronde fase 3-studies en jaren gebruik in de dagelijkse praktijk, met farmacovigilantie die bijwerkingen systematisch registreert. Voor retatrutide bestaat dat vangnet nog niet.
Het echte verschil: geneesmiddel versus experimenteel middel
Het belangrijkste onderscheid is niet het werkingsmechanisme of het percentage gewichtsverlies, maar de status. Tirzepatide is een geregistreerd geneesmiddel: in de Verenigde Staten goedgekeurd als Mounjaro (diabetes type 2, 2022) en Zepbound (chronische gewichtsbeheersing, 2023) [4], en in Europa geregistreerd als Mounjaro na beoordeling door het Europees Geneesmiddelenbureau [5]. Dat betekent gecontroleerde productie, een bijsluiter en gebruik via de arts, binnen medische begeleiding.
Retatrutide is nergens ter wereld goedgekeurd. Het is uitsluitend beschikbaar binnen klinische studies, en alles wat daarbuiten als “retatrutide” wordt aangeboden valt buiten elke vorm van kwaliteitscontrole — niemand controleert of de inhoud van zo’n product klopt met het etiket. In ons dossier over retatrutide gaan we dieper in op de onderzoeksstatus en op wat dat gebrek aan toezicht betekent.
Wat betekent dit in de praktijk?
Wie denkt in aanmerking te komen voor medicamenteuze behandeling van obesitas of diabetes type 2, bespreekt dat met een arts. Welke behandeling in een individueel geval passend is, is een medische afweging die buiten dit artikel valt. Retatrutide hoort daar op dit moment in elk geval niet bij: het is een experimenteel middel waarvan de werkzaamheid en veiligheid nog worden onderzocht.
De kans bestaat dat retatrutide de komende jaren de stap naar registratie maakt: als de volledige fase 3-resultaten standhouden, kan een beoordeling door toezichthouders volgen. Tot die beoordeling is afgerond, blijft het verschil tussen beide middelen precies wat het nu is: het ene is een geneesmiddel, het andere een belofte in onderzoek. Dit artikel is informatief en geen behandeladvies.